Gelderse roos
Bomen en struiken

Rode trosjes in de winter, de Gelderse roos

De Gelderse roos, ook wel bekend als Viburnum opulus, is een betoverende struik die tijdens de koude wintermaanden een prachtige aanblik biedt met zijn rode trosjes met bessen. In een seizoen waarin de natuur vaak lijkt te sluimeren onder een deken van ijs en sneeuw, springt deze inheemse plant eruit met zijn levendige kleur en opvallende verschijning. Niet alleen tijdens de winter valt de plant op; in de maanden mei en juni bloeit de struik met schermvormige tuilen met witte bloemen erin. Opvallend rood in de winter en opvallend wit in het voorjaar, de Gelderse roos zorgt heel het jaar voor een prachtige verschijning in de tuin.

Eigenschappen

Nederlandse naam:Wetenschappelijke naam:Geslacht:
Gelderse roosViburnum opulusViburnum
Familie:Soort plant:Standplaats:
Muskuskruidfamilie (Adoxaceae)HeesterZon/halfschaduw
Hoogte:Breedte:Bloemkleur:
250-300 centimeter200-250 centimeterWit
Bloeitijd:Bladkleur:Grondsoort:
Mei/juni (rode trosjes bessen na de bloei)Groen, verkleurt rood/paars in aanloop naar de herfstBijna alle goede tuingrond, liefst vochtige grond
Wintergroen:Winterhard:Giftig:
Nee-25°CBessen zijn licht giftig voor mensen

De schoonheid van de Gelderse roos

De betoverende rode trosjes tijdens de winter

Een van de meest opvallende kenmerken van de Gelderse roos zijn de rode trosjes met bessen die vanaf de late zomer aan de struik verschijnen. Deze kleine rode bolletjes vormen een prachtig contrast met het overwegend grauwe karakter van de winter. Het lijken net kleine edelstenen die glinsteren in de koude zonnestralen. Waar veel besdragende struiken vrij snel worden leeggegeten door vogels, is dit bij de Gelderse roos niet het geval. Dit komt doordat de bessen niet in de smaak vallen bij de vogels, waardoor ze deze links laten liggen. Alleen wanneer al het andere voedsel al op is, tegen het einde van de winter, zullen de vogels de bessen pas gaan eten. Hierdoor kan je vaak vanaf het einde van de zomer tot aan het einde van de winter genieten van de bessen aan de struik.

Rode bessen trosjes Gelderse roos

De prachtige bloeiwijze tijdens mei en juni

De rode bessen zijn niet het enige mooie aan de Gelderse roos. Tussen mei en juni heeft de struik ook nog een prachtige bloei van schermvormige tuilen met witte bloemen. Aan de kleur en vorm dankt de Viburnum ook wel zijn Nederlandse naam sneeuwbal. Als je de Gelderse roos van wat dichterbij bekijkt, kan je zien dat de bloei uit twee verschillende soorten bloemen bestaat. Je hebt de witte randbloemen en de kleine witte bloemen in het midden. De witte bloemen in het midden zijn vruchtbaar maar hebben weinig aantrekkingskracht voor insecten. Daar zijn de randbloemen dan weer voor ontwikkeld; deze zijn niet vruchtbaar maar zien er aantrekkelijk uit voor insecten. In feite lokken de randbloemen bestuivers naar het vruchtbare gedeelte van de bloem. 

Bloemen Gelderse roos

Het rood verkleurende blad

De Gelderse roos is een bladverliezende struik. Tijdens de lente vormt zich een 3-5 lobbig, handnervig blad van ongeveer 10 tot 15 centimeter groot. Aan de onderkant is het blad licht behaard. Het blad loopt zachtgroen uit, verkleurt tijdens het voorjaar naar donkergroen en zal in de aanloop van de herfst langzaamaan een steeds rodere/paarse kleur krijgen. Uiteindelijk krijgt het blad een herfst rode kleur om er tijdens de herfst af te vallen, waarna de cyclus zich zal herhalen.

Rood verkleurend blad Gelderse roos

Aanplanten en verzorgen

Hoe te laten groeien en verzorgen

In de Benelux komt de struik van nature voor in rivierengebied waar de grond vochtig is, maar niet blijvend nat. De struik gedijt dan ook het best op vochtige grond. De Gelderse roos kan op een plek in de zon of halfschaduw worden aangeplant. De struik kan op vrijwel elke goede tuingrond worden geplaatst, zolang deze niet te zuur is. Bij aanplanten kan je gebruikmaken van normale aanplant grond. Ook kan je mulchen rondom de plant om de grond vochtig te houden.

Snoeien

De struik groeit van nature in een mooie vorm waardoor je de struik niet veel hoeft te snoeien. Je kan enkel dode, verkeerd geplaatste of zieke takken wegsnoeien tussen maart en begin april. 

Staat de struik al wat langer en is die te groot geworden of moet deze verjongd worden? Dan kan je direct na de bloei zo’n 15 tot 20 % van de takken terug snoeien tot aan de basis. Kort de takken niet in. Wanneer je de takken inkort zorg je ervoor dat de struik uit zijn natuurlijke vorm groeit, wat de vorm niet ten goede komt.

Vermeerderen

Het is mogelijk de Gelderse roos te vermeerderen. De makkelijkste methode is om stekken van de plant te nemen en deze te laten groeien. Dit doe je als volgt:

  • Vul een stekpotje van minimaal 25 centimeter in lengte en breedte en vul deze met stekgrond. Geef de stekgrond direct een klein beetje water
  • Knip aan het begin van het voorjaar met een scherpe snoeischaar een krachtige scheut af van ongeveer 10 tot 15 centimeter groot
  • Haal van de onderste 5 centimeter van de scheut de bladeren eraf
  • Dompel het uiteinde van de scheut onder in stekpoeder en zet de stek in de stekgrond. Zorg dat ongeveer 1/3de tot de helft van de stek in de grond staat, de rest van de scheut moet boven de grond staan
  • Doe een grote plastic zak over de gehele pot heen en leg er een knoop in. Dit zorgt voor een bevordering van de luchtvochtigheid
  • Zet de pot in indirect zonlicht en zorg ervoor dat je tweemaal per week kijkt of de grond nog vochtig genoeg is. Geef een klein beetje water bij te droge grond
  • Het zal 4 tot 6 weken duren voordat de stek wortel geschoten heeft. Je kan dit zien door heel zachtjes aan de scheut te trekken. Bij weerstand zitten er wortels aan de stek
  • Wanneer er wortel geschoten is kan je de stek overzetten in een grotere pot met normale aanplant grond en deze op een beschutte plek in de tuin plaatsen. Geef vervolgens water. Eventueel kan de stek al in de volle grond worden geplaatst, maar dan dient die wel beschermd te worden tijdens de winter
  • Haal de pot tijdens de winter naar binnen en plant de stek tussen maart en april in de volle grond

In tuinen

Toepassing

Veel tuinliefhebbers kiezen ervoor om de Gelderse roos in hun tuin op te nemen vanwege zijn veelzijdigheid. De plant kan als haag worden toegepast, als solitair worden geplaatst of kan combinaties vormen met andere planten. Er is elk seizoen wel wat te beleven met de heester. In het voorjaar zijn groene blad en witte bloei, tijdens de herfst de prachtige verkleuring van het blad en tijdens de winter zijn trosjes met rode bessen. Kortom; de Gelderse roos is geschikt voor zowat alle soorten tuinen. De struik kan worden gebruikt als een mooie aanvulling op een winterse tuin, of als onderdeel van een algemeen tuinontwerp.

Combineren

De Gelderse roos kan ook goed gecombineerd worden met andere planten in de tuin. Denk aan combinaties met winterharde vaste planten, siergrassen, of andere struiken met een mooie herfstverkleuring. Door slimme combinaties te maken, kun je een tuin creëren die het hele jaar door aantrekkelijk is. Enkele combinatiemogelijkheden zijn:

  • Allium
  • Bulgaarse ui
  • Vingerhoedskruid
  • Glansmispel
  • Vlierbes
  • Laurier

In de natuur

Biodiversiteit en ecologische rol

De Gelderse roos is een inheemse plant binnen de Benelux en is bijna overal wel terug te vinden. Hoewel de bessen lang aan de struik blijven hangen, worden ze aan het einde van de winter voornamelijk gegeten door lijsters, pestvogels en soms merels. Hierdoor zijn ze belangrijk in de voorziening van voedsel voor vogels. Ook biedt de struik beschutting voor kleine dieren en insecten. Door de Gelderse roos in je tuin te planten, help je dus ook bij het behoud van de biodiversiteit in je omgeving.

Beschermen

Hoewel de Gelderse roos veelvuldig voorkomt is het belangrijk om de natuurlijke habitat van deze struik te beschermen. Zorg ervoor dat je geen Gelderse rozen plukt in het wild, aangezien dit schadelijk kan zijn voor inheemse populaties. Als je ervoor kiest om een Gelderse roos in je tuin te planten, zorg er dan voor dat je dit doet met planten die afkomstig zijn van een kwekerij.

Plant in a Box – Viburnum opulus ‘Roseum’ – Vibernum Snowball

Plant in a Box – Viburnum opulus ‘Roseum’ – Vibernum Snowball

Set van 2 - Winterharde en groenblijvende tuinplant - Pot 17cm - Hoogte 25-40cm





3 x Viburnum Opulus ‘Compactum’

3 x Viburnum Opulus ‘Compactum’

25-30 cm in pot - Compacte variëteit van viburnum, ideaal voor kleine tuinen.

Verkrijgbaar bij

amazon.nl (€35,95)
Tuinengazononderhoud.nl

Sjoerd is de eigenaar van tuinengazononderhoud.nl en beleeft al jaren plezier aan zijn tuin. Door zijn interesse in planten, struiken en tuininrichting schrijft hij met veel plezier over alle onderwerpen in-en rondom de tuin. Ontstaan vanuit een passie voor groen is tuinengazononderhoud opgezet om inspiratie en tips te geven.

Set van 2 - Winterharde en groenblijvende tuinplant - Pot 17cm - Hoogte 25-40cm

40-60 cm in pot

Deel ons op social media